Chữa gai cột sống bằng Đông y có ưu điểm lành tính, không gây biến chứng lên gan – thận và phù hợp với nhiều đối tượng. Tuy nhiên, biện pháp này còn một số mặt hạn chế như tác dụng chậm, hiệu quả phụ thuộc nhiều vào cơ địa và một số bài thuốc chưa được chứng minh về độ an toàn – hiệu quả lâm sàng.

Chữa gai cột sống bằng Đông y có những ưu nhược điểm gì?

Bệnh gai cột sống theo quan niệm Đông y

Theo Tây y, gai cột sống hình thành là do cột sống bị thoái hóa, ma sát vào nhau gây bào mòn và dẫn đến hiện tượng tích tụ canxi bất thường. Nguyên nhân gây bệnh có mối liên hệ mật thiết đến rối loạn chuyển hóa, quá trình thoái hóa xương khớp, chấn thương và thói quen thiếu khoa học.

Tuy nhiên theo Đông y, gai cột sống xảy ra do là khí hàn/ thấp nhiệt ngưng đọng tại đốt sống khiến máu không lưu thông được, dẫn đến hiện tượng tụ canxi và hình thành mỏm xương.

Gai cột sống là bệnh mãn tính và không thể điều trị hoàn toàn. Tây y tập trung làm giảm triệu chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Trong khi đó, Đông y cân bằng giữa việc cải thiện triệu chứng với nâng cao thể trạng và điều hòa khí huyết.

Chữa gai cột sống bằng Đông y – Ưu & nhược điểm

Trước khi quyết định điều trị gai cột sống bằng Đông y, bạn có thể cân nhắc giữa ưu điểm và mặt hạn chế để lựa chọn biện pháp điều trị phù hợp với mục đích và tình trạng sức khỏe.

Ưu điểm khi chữa gai cột sống bằng Đông y:

  • Nguyên liệu chủ yếu là các thảo dược tự nhiên nên đa phần lành tính và ít gây tác dụng phụ
  • Vừa có tác dụng làm giảm triệu chứng vừa tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể
  • Không gây hại lên gan và thận như thuốc Tây

Mặt hạn chế khi điều trị gai cột sống bằng Đông y:

  • Hiệu quả chậm hơn so với thuốc Tây
  • Một số bài thuốc chưa được kiểm định về độ an toàn và tính hiệu quả
  • Không đem lại hiệu quả với những trường hợp bệnh nặng

Do tác dụng chậm phát huy nên các bài thuốc Đông y thường được áp dụng trong giai đoạn ổn định. Ở thời điểm bệnh bùng phát mạnh, bạn nên sử dụng thuốc Tây theo hướng dẫn của bác sĩ để kiểm soát và ngăn chặn tiến triển của bệnh trong thời gian sớm nhất.

Các bài thuốc Đông y chữa gai cột sống

Đông y lưu truyền nhiều bài thuốc chữa gai cột sống. Để đạt được hiệu quả tối ưu, bạn nên xem xét triệu chứng lâm sàng nhằm xác định thể bệnh và lựa chọn bài thuốc phù hợp với tình trạng sức khỏe.

1. Bài thuốc thể hàn ngưng huyết ứ

Gai cột sống thể hàn ngưng huyết ứ điển hình bởi triệu chứng đau thắt lưng không cúi được, cơn đau gia tăng khi vận động, đi lại, thậm chí lan tỏa xuống vùng hông và chi dưới. Ngoài ra, thể bệnh này còn gây mạch tế/ trầm và rêu lưỡi trắng.

Đối với thể hàn ngưng huyết ứ, nhân dân thường áp dụng bài thuốc Đông y có tác dụng trừ thấp, ôn kinh, khu phong và chỉ thống.

Thể hàn ngưng huyết thường gây đau thắt lưng lan tỏa xuống hông và chi dưới
  • Chuẩn bị: Tàm sa 30g, sinh địa 50g, uy linh tiên 15g, quế chi, chế phụ tử, đương quy, xích thược, tần giao và kỳ xà mỗi thứ 9g.
  • Thực hiện: Rửa sạch dược liệu, sắc lấy nước và dùng hết trong ngày.

2. Bài thuốc thể phong thấp ứ huyết

Bài thuốc thể phong thấp ứ huyết thích hợp với những trường hợp gai cột sống gây đau nhức chủ yếu ở vùng lưng và đôi khi có lan xuống chân, đùi.

  • Chuẩn bị: Xương truật, ngưu tất, đương quy, bạch thược, huyền hồ và một dược mỗi thứ 15g, uy linh tiên 30g, quế chi và hồng hoa mỗi thứ 10g.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang.

3. Bài thuốc trị gai cột sống thể hàn thấp

Gai cột sống thể hàn thấp thường khởi phát cơn đau do lạnh, triệu chứng điển hình là tình trạng thắt lưng đau nhức, sợ lạnh, cơ thể ốm yếu, xanh xao và suy nhược.

Bài thuốc này không chỉ có tác dụng giảm đau, khu phong, tán hàn mà còn bổ sung các dược liệu có tác dụng bồi bổ sức khỏe như quế chi, thảo ô, hồng hoa, tần giao,…

  • Chuẩn bị: Phòng phong, hồng hoa, xuyên ô, uy linh tiên, quế chi, bạch chỉ, tần giao, ngũ gia bì, tỳ giải, tang ký sinh, đào nhân, xích thược, thảo ô, độc hoạt, phòng kỷ và khương hoạt.
  • Thực hiện: Sắc uống, mỗi ngày dùng 1 thang.

4. Bài thuốc giảm đau và co cứng cơ

Đối với trường hợp gai cột sống gây đau nhức kèm co cứng cơ, có thể sử dụng bài thuốc từ ma hoàng, thược dược, quế chi, cát căn, ý dĩ,… Bài thuốc này có tác dụng giảm đau nhức, mạnh gân cốt và cải thiện sức khỏe tổng thể.

  • Chuẩn bị: Thược dược và quế chi mỗi thứ 12g, cát căn, đại hoàng, ý dĩ mỗi thứ 16g, ma hoàng 8g.
  • Thực hiện: Rửa sạch dược liệu, sau đó cho nước vào và sắc kỹ. Chia nước sắc thành nhiều lần uống và dùng hết trong ngày.

5. Bài thuốc từ hổ cốt và lộc giác

Bài thuốc từ hổ cốt và lộc giác thích hợp với bệnh nhân cao tuổi, xương khớp suy yếu, thể trạng mệt mỏi, xanh xao, ăn uống và ngủ kém.

  • Chuẩn bị: Đỗ trọng và hổ cốt mỗi thứ 6g, tục đoạn, sinh địa, long cốt mỗi thứ 12g, lộc giác và tam thất mỗi thứ 8g.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang. Nên dùng thuốc khi ăn và uống khi thuốc còn ấm.

6. Bài thuốc trị gai cột sống gây đau nhức toàn thân

Thông thường, gai cột sống chỉ gây đau cục bộ ở vùng cổ, thắt lưng và đôi khi ảnh hưởng đến chi dưới. Tuy nhiên ở một số trường hợp có thể trạng yếu, cơn đau có thể lan tỏa toàn thân gây mệt mỏi và khó khăn khi vận động. Đối với trường hợp này, có thể dùng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Khương hoạt, hoàng bá và sài hồ mỗi thứ 10g, hồng hoa và đào nhân mỗi thứ 8g, phòng phong, quế chi, độc hoạt, xuyên khung và đương quy mỗi thứ 12g.
  • Thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang, dùng đều đặn cho đến khi bệnh thuyên giảm.

7. Bài thuốc từ sâm ngọc linh

Sâm ngọc linh có tác dụng bồi bổ sức khỏe, tăng cường khí huyết và mạnh gân cốt. Bài thuốc từ thảo dược này vừa có tác dụng giảm đau, tê bì do gai cột sống vừa giúp bồi bổ sức khỏe và giảm tình trạng suy nhược ở người cao tuổi.

Bài thuốc chữa gai cột sống bằng sâm ngọc linh có tác dụng mạnh gân cốt và bồi bổ sức khỏe
  • Chuẩn bị: Sâm ngọc linh, hương nhu tía, cà gai leo, thiên niên kiện và cỏ xước, gia giảm liều lượng theo triệu chứng cụ thể.
  • Thực hiện: Xắt nhỏ các thảo dược, sau đó đem phơi khô và bảo quản dùng dần. Mỗi lần sử dụng 1 ít dược liệu, sắc với nước lọc và dùng hết trong ngày.

8. Bài thuốc chữa gai cột sống từ mộc qua

Mộc qua là thảo dược quý trong Đông y, có tác dụng hóa thấp, khu phong, tiêu viêm, cường tráng, trấn thống (ức chế cơn đau) và hoạt lạc. Bài thuốc phối hợp giữa mộc qua và các loại thảo dược có tác dụng giảm viêm, ổn định cấu trúc cột sống và tăng cường khả năng vận động.

  • Chuẩn bị: Bạch thược 30g, mộc qua, cát căn, đỗ trọng và uy linh tiên mỗi thứ 12g, kê huyết đằng 15g cam thảo 1g.
  • Thực hiện: Đem sắc với 3 chén nước đến khi còn lại 1 chén. Sắc thêm 2 lần để có đủ 3 chén thuốc, chia thành nhiều lần uống và dùng hết trong ngày.

Lưu ý khi chữa gai cột sống bằng Đông y

Chữa gai cột sống bằng Đông y là biện pháp tương đối an toàn và được áp dụng khá phổ biến. Tuy nhiên nếu thiếu thận trọng khi thực hiện, cách chữa này có thể đem lại hiệu quả kém hoặc gây ra nhiều tác dụng không mong muốn.

Trong giai đoạn triệu chứng bùng phát mạnh, nên sử dụng thuốc Tây theo hướng dẫn của bác sĩ

Vì vậy khi áp dụng, bạn nên lưu ý một số thông tin sau:

  • Cách chữa gai cột sống bằng Đông y thường có tác dụng chậm. Vì vậy chỉ nên áp dụng khi bệnh đã bước sang giai đoạn ổn định. Tại thời điểm bệnh bùng phát các triệu chứng nặng nề, nên sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
  • Một số bài thuốc Đông y chưa được kiểm chứng về độ an toàn và hiệu quả lâm sàng. Do đó cần tham vấn y khoa trước khi áp dụng nhằm hạn chế rủi ro và biến chứng phát sinh.
  • Bên cạnh bài thuốc từ Đông y, bạn có thể giảm triệu chứng bằng một số biện pháp khác như xoa bóp, bấm huyệt hoặc châm cứu.
  • Gai cột sống là bệnh xương khớp mãn tính và hiện nay chưa có biện pháp điều trị hoàn toàn. Để kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa tiến triển của bệnh, nên phối hợp đồng thời giữa điều trị y tế với lối sống lành mạnh (tập thể dục thường xuyên, sinh hoạt khoa học và ăn uống điều độ).
  • Với những người bị béo phì, cần tích cực giảm cân để tránh gây áp lực lên cột sống và các cơ quan xương khớp khác.
  • Thay đổi các thói quen xấu như hút thuốc lá, ngồi nhiều, mang vác và lao động nặng nhọc.
  • Ngoài sử dụng thuốc, bạn có thể thực hiện vật lý trị liệu để cải thiện chức năng cột sống, khắc phục triệu chứng và giảm ảnh hưởng lên gan – thận.

Bài viết đã tổng hợp một số bài thuốc Đông y chữa gai cột sống và đưa ra các ưu điểm – hạn chế của phương pháp này. Để được tư vấn về các biện pháp điều trị phù hợp, bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.